Co zrobić po wykryciu niedosłuchu?

Wykrycie niedosłuchu może wywoływać różne emocje. Dla jednej osoby będzie to przede wszystkim odpowiedź na pytania, dlaczego od pewnego czasu trudniej rozmawia się w hałasie albo dlaczego trzeba coraz częściej prosić innych o powtórzenie. Dla innej może być to zaskoczenie, szczególnie jeśli pogorszenie słuchu rozwijało się stopniowo i na co dzień nie było bardzo wyraźne. Sam wynik badania słuchu nie oznacza jeszcze, że od razu trzeba kupić aparat słuchowy. Najważniejsze jest ustalenie, jaki jest rodzaj i stopień niedosłuchu, z czego może wynikać oraz w jaki sposób wpływa na codzienne funkcjonowanie. Dopiero na tej podstawie można zdecydować, jakie postępowanie będzie najlepsze. Co zrobić po wykryciu niedosłuchu? Przede wszystkim nie ignorować wyniku. Warto skonsultować go ze specjalistą, ustalić dalsze postępowanie i, jeśli istnieje taka potrzeba, rozważyć odpowiednio dobrane aparaty słuchowe.

Sprawdź również: Jak poprawić słuch?
Dowiedz się więcej: Audiometria impedancyjna – co to za badanie?

Co oznacza wykrycie niedosłuchu?

Niedosłuch oznacza obniżenie zdolności słyszenia. Może dotyczyć jednego albo obu uszu, mieć różny stopień nasilenia i obejmować różne częstotliwości.

Nie każdy niedosłuch wygląda tak samo. Niektóre osoby mają problem przede wszystkim z cichymi dźwiękami, inne dobrze słyszą w spokojnym pomieszczeniu, ale mają duże trudności ze zrozumieniem rozmowy w restauracji, podczas spotkania rodzinnego czy w miejscu pracy.

Dlatego samo stwierdzenie „mam niedosłuch” jest dopiero początkiem. Znacznie ważniejsze jest określenie jego charakteru.

Podczas badania słuchu można między innymi określić próg słyszenia dla poszczególnych częstotliwości. Wynik przedstawiany jest najczęściej na audiogramie. Pozwala on zobaczyć, jakie natężenie dźwięku jest potrzebne, aby dana osoba usłyszała określone tony.

Warto również pamiętać, że wynik audiometrii nie zawsze w pełni pokazuje trudności, z którymi dana osoba spotyka się na co dzień. Dwie osoby z podobnym ubytkiem słuchu mogą zupełnie inaczej oceniać swoje funkcjonowanie.

Dlatego po wykryciu niedosłuchu warto spojrzeć na problem szerzej, nie tylko na liczby na audiogramie, ale również na to, jak dana osoba słyszy w rzeczywistych sytuacjach.

Przeczytaj: Ubytek słuchu – co to takiego?

Jak ustalić przyczynę i stopień niedosłuchu?

Kolejnym krokiem jest ustalenie, z jakim rodzajem niedosłuchu mamy do czynienia. W dużym uproszczeniu wyróżnia się między innymi niedosłuch przewodzeniowy, odbiorczy oraz mieszany.

Niedosłuch przewodzeniowy związany jest z problemem dotyczącym drogi, którą dźwięk dociera do ucha wewnętrznego. Przyczyną mogą być między innymi zaleganie woskowiny, niektóre choroby ucha środkowego, płyn w uchu czy zmiany w obrębie błony bębenkowej.

Niedosłuch odbiorczy wiąże się natomiast z uszkodzeniem struktur ucha wewnętrznego lub dalszych elementów drogi słuchowej. Jedną z częstszych przyczyn jest naturalne pogarszanie się słuchu związane z wiekiem. Znaczenie mogą mieć również długotrwały hałas, niektóre choroby, czynniki genetyczne czy przebyte uszkodzenia słuchu.

Możliwy jest również niedosłuch mieszany, w którym występują jednocześnie elementy niedosłuchu przewodzeniowego i odbiorczego.

Więcej na: Niedosłuch odbiorczy – co to takiego?

Ustalenie przyczyny ma znaczenie dla dalszego postępowania. Jeżeli problem wynika na przykład z przyczyny wymagającej leczenia laryngologicznego, samo zastosowanie aparatu słuchowego nie zawsze będzie pierwszym rozwiązaniem.

Dlatego w przypadku wykrycia niedosłuchu, szczególnie gdy pojawił się nagle, szybko się pogłębia, dotyczy przede wszystkim jednego ucha lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, warto skonsultować się z lekarzem odpowiedniej specjalności.

W diagnostyce mogą być wykorzystywane różne badania, zależnie od sytuacji pacjenta. Wśród nich znajdują się między innymi audiometria tonalna, audiometria słowna, tympanometria czy badania dodatkowe. Ich dobór zależy od wieku, objawów i podejrzewanej przyczyny problemu.

Przeczytaj również: Niedosłuch przewodzeniowy – przyczyny, objawy i leczenie

Czy każdy niedosłuch wymaga aparatu słuchowego?

Nie. Nie każdy niedosłuch oznacza konieczność korzystania z aparatu słuchowego.

Decyzja zależy między innymi od stopnia ubytku, jego rodzaju, przyczyny oraz tego, jak bardzo wpływa on na codzienne funkcjonowanie.

W przypadku niektórych problemów przewodzeniowych poprawa słuchu może być możliwa dzięki leczeniu przyczynowemu. W innych sytuacjach niedosłuch jest trwały i nie można go usunąć za pomocą leczenia farmakologicznego czy zabiegu.

Aparaty słuchowe są szczególnie istotnym rozwiązaniem w przypadku trwałych ubytków, które utrudniają swobodne funkcjonowanie.

Nie trzeba jednak czekać, aż niedosłuch stanie się bardzo głęboki. Aparat może być pomocny również przy mniejszym ubytku, jeżeli osoba ma wyraźne trudności w rozmowach, pracy, podczas spotkań rodzinnych czy w hałaśliwych miejscach.

W praktyce ważne jest więc nie tylko pytanie: „Jak duży mam niedosłuch?”, ale również: „Jak bardzo ten niedosłuch przeszkadza mi w życiu?”

Jeżeli ktoś regularnie prosi o powtórzenie, nie rozumie wypowiedzi w grupie, zwiększa głośność telewizora, ma problemy podczas rozmów telefonicznych lub zaczyna unikać spotkań z innymi osobami, aparat słuchowy może być wart rozważenia nawet wtedy, gdy sam wynik badania nie wydaje się bardzo niepokojący.

Sprawdź również: Problemy ze słuchem – z czego mogą wynikać?

Jak wygląda proces doboru i dopasowania aparatu słuchowego?

Jeżeli aparat słuchowy jest odpowiednim rozwiązaniem, kolejnym krokiem nie powinien być przypadkowy zakup pierwszego dostępnego modelu. Aparat powinien zostać dobrany do konkretnego niedosłuchu, potrzeb i codziennego trybu życia.

Ważną rolę odgrywa tutaj protetyk słuchu. Na podstawie wyników badań, rozmowy z pacjentem i informacji o jego codziennym funkcjonowaniu może określić, jakie rozwiązanie będzie najbardziej odpowiednie.

Pod uwagę bierze się między innymi:
– rodzaj i stopień niedosłuchu,
– wyniki badań słuchu,
– potrzeby związane z pracą i życiem codziennym,
– częstotliwość przebywania w hałasie,
– sposób komunikowania się,
– oczekiwania dotyczące wielkości i wyglądu aparatu,
– wygodę użytkowania,
– możliwość korzystania z dodatkowych funkcji.

Istotne jest także określenie, czy lepszym rozwiązaniem będzie aparat zauszny, aparat typu RIC czy aparat słuchowy wewnątrzuszny. Nie ma jednego modelu, który byłby najlepszy dla wszystkich osób.

Wejdź na: Audiometria słowna – na czym polega?

Dopasowanie to więcej niż wybór modelu

Samo dobranie aparatu to dopiero część całego procesu. Równie ważne jest jego indywidualne ustawienie.

Nowoczesne aparaty słuchowe są programowane cyfrowo. Parametry wzmocnienia można dostosować do wyników badania słuchu oraz reakcji konkretnej osoby.

Pierwsze ustawienie nie zawsze musi być ustawieniem ostatecznym. Szczególnie na początku użytkownik może potrzebować czasu, aby przyzwyczaić się do nowych dźwięków. Mogą pojawić się sytuacje, w których niektóre dźwięki wydają się zbyt głośne, rozmowa nie brzmi jeszcze naturalnie albo aparat wymaga dodatkowej korekty.

Właśnie dlatego tak ważne są wizyty kontrolne u protetyka słuchu. Podczas kolejnych spotkań można ocenić działanie aparatu, wysłuchać uwag pacjenta i w razie potrzeby zmienić ustawienia.

Dobór aparatu nie powinien więc kończyć się w dniu jego wydania. To proces, który może wymagać stopniowego dopasowywania do rzeczywistych potrzeb.

Sprawdź: Uraz akustyczny – czym jest i jak sobie z nim radzić?

Dlaczego warto rozpocząć działania możliwie wcześnie?

Jednym z częstych błędów jest odkładanie decyzji o zajęciu się niedosłuchem. Niektórzy pacjenci tłumaczą, że „na razie jeszcze dają sobie radę” albo że aparat będzie potrzebny dopiero wtedy, gdy słuch zdecydowanie się pogorszy.

Tymczasem trudności ze słyszeniem mogą stopniowo wpływać na codzienne funkcjonowanie. Jeżeli rozmowy wymagają coraz większego wysiłku, osoba z niedosłuchem może szybciej się męczyć, szczególnie w hałaśliwych miejscach.

Może również zacząć unikać sytuacji, w których trudno jej zrozumieć rozmówców. Z czasem może to oznaczać ograniczenie kontaktów towarzyskich, rezygnację z części aktywności czy większą zależność od innych osób.

Wczesne zajęcie się problemem daje możliwość szybszego znalezienia rozwiązania dopasowanego do potrzeb. Jeżeli aparat słuchowy jest wskazany, wcześniejsze rozpoczęcie jego używania pozwala również stopniowo przyzwyczajać się do słyszenia w nowy sposób. Nie oznacza to, że każdy wykryty niedosłuch trzeba natychmiast aparatować. Chodzi raczej o to, aby nie ignorować wyniku badania i świadomie ustalić dalsze postępowanie. Warto również pamiętać, że niedosłuch może się zmieniać. Regularne kontrole pozwalają sprawdzić, czy aktualne rozwiązanie nadal odpowiada potrzebom pacjenta.

Wykrycie niedosłuchu nie oznacza automatycznie konieczności zakupu aparatu słuchowego. Pierwszym krokiem powinno być ustalenie rodzaju, stopnia i możliwej przyczyny ubytku słuchu. W zależności od sytuacji potrzebne mogą być dodatkowe badania lub konsultacja lekarska.

Jeżeli niedosłuch jest trwały i utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto rozważyć aparaty słuchowe. Ich dobór powinien uwzględniać nie tylko wynik audiogramu, ale również sposób życia, potrzeby komunikacyjne i sytuacje, w których pacjent ma największe trudności ze słyszeniem.

Bardzo ważne jest indywidualne dopasowanie i późniejsze kontrole. Aparat słuchowy powinien być ustawiony odpowiednio do ubytku, a w razie potrzeby jego parametry można korygować podczas kolejnych wizyt.

Najważniejsze jest jedno: nie warto odkładać działania tylko dlatego, że niedosłuch nie wydaje się jeszcze bardzo uciążliwy. Wczesne rozpoznanie problemu pozwala lepiej zaplanować dalsze postępowanie i znaleźć rozwiązanie, które pomoże zachować komfort komunikacji oraz aktywność w codziennym życiu.