Niedosłuch u nastolatka – jakie mogą być przyczyny?

Problemy ze słuchem mogą pojawić się w każdym wieku, również w okresie dorastania. Niedosłuch u nastolatka nie zawsze jest łatwy do zauważenia. Młoda osoba może stopniowo przyzwyczajać się do gorszego słyszenia i nie zwracać na nie większej uwagi. Czasami pierwsze sygnały zauważają dopiero rodzice, nauczyciele albo rówieśnicy. Nastolatek może częściej prosić o powtórzenie wypowiedzi, zwiększać głośność telewizora lub telefonu albo mieć trudności ze zrozumieniem rozmowy w hałaśliwym miejscu. Jakie mogą być przyczyny niedosłuchu u nastolatków?

Sprawdź również: Ubytek słuchu – co to takiego?
Dowiedz się więcej: Niedosłuch u dziecka – z czego może wynikać?

Problem ze słuchem u nastolatka – skąd mogą wynikać?

Przyczyn niedosłuchu u młodzieży może być wiele. Znaczenie mogą mieć między innymi przebyte choroby uszu, infekcje, urazy, predyspozycje genetyczne, niektóre choroby oraz narażenie na bardzo głośne dźwięki. Szczególną uwagę zwraca się obecnie na hałas związany ze słuchaniem muzyki przez słuchawki, koncertami czy innymi sytuacjami, w których narząd słuchu jest przez dłuższy czas wystawiony na działanie intensywnego dźwięku.

Nie każdy problem ze słuchem oznacza trwałe uszkodzenie. Niedosłuch może mieć charakter przewodzeniowy i być związany z problemem dotyczącym ucha zewnętrznego lub środkowego. Może również wynikać z uszkodzenia struktur ucha wewnętrznego lub drogi słuchowej. Dlatego w przypadku zauważenia niepokojących objawów ważne jest wykonanie odpowiedniego badania słuchu i ustalenie przyczyny problemu.

Przeczytaj: Problemy ze słuchem – z czego mogą wynikać?

Jak rozpoznać problemy ze słuchem u nastolatka?

Niedosłuch u nastolatka może objawiać się na wiele sposobów. Jednym z częstszych sygnałów jest konieczność powtarzania przez rodziców lub nauczycieli tego, co zostało powiedziane. Nastolatek może również odpowiadać nieadekwatnie do pytania, ponieważ nie usłyszał całej wypowiedzi. Warto zwrócić uwagę na sytuacje, w których problemy pojawiają się przede wszystkim podczas rozmowy kilku osób albo w pomieszczeniu, w którym panuje hałas.

Niepokój może wzbudzić także regularne zwiększanie głośności telewizora, komputera, telefonu czy słuchawek. Samo korzystanie z takich urządzeń nie oznacza oczywiście niedosłuchu, ale jeżeli nastolatek od dłuższego czasu potrzebuje znacznie większej głośności niż pozostali domownicy, warto sprawdzić, czy przyczyną nie są problemy ze słuchem.

Kolejnym sygnałem może być trudność z usłyszeniem cichej mowy lub głosów dochodzących z większej odległości. Nastolatek może również częściej obserwować twarz rozmówcy, aby lepiej zrozumieć wypowiedź. W szkole trudności ze słyszeniem mogą przejawiać się problemami ze zrozumieniem poleceń nauczyciela, szczególnie wtedy, gdy uczeń siedzi daleko od osoby mówiącej lub w klasie panuje hałas.

Ważne jest również zwrócenie uwagi na jednostronne problemy ze słuchem. Jeżeli nastolatek wyraźnie lepiej słyszy jednym uchem, ma trudności z określeniem, z której strony dochodzi dźwięk, albo często przekłada telefon na jedno ucho, również warto wykonać badanie.

Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których pogorszeniu słuchu towarzyszą szumy uszne, uczucie zatkania ucha, ból, zawroty głowy lub nagła zmiana słyszenia. W takich przypadkach nie należy zakładać, że problem sam minie.

Wejdź na: Najpopularniejsze mity o aparatach słuchowych

Najczęstsze przyczyny niedosłuchu u młodzieży

Niedosłuch u nastolatka może mieć różne podłoże. Jedną z możliwości są uwarunkowania genetyczne. Niektóre zaburzenia słuchu mogą występować rodzinnie i ujawnić się lub pogłębiać wraz z wiekiem. Dlatego podczas diagnostyki warto poinformować specjalistę o przypadkach niedosłuchu występujących w rodzinie. Wywiad dotyczący stanu słuchu i wcześniejszych chorób jest istotnym elementem oceny problemu.

Kolejną grupę stanowią choroby oraz problemy dotyczące ucha. Niedosłuch przewodzeniowy może być związany między innymi z zaburzeniami funkcjonowania ucha środkowego. Wśród przyczyn mogą znajdować się również przewlekłe lub nawracające stany zapalne, problemy z wentylacją ucha środkowego czy inne zmiany w obrębie struktur odpowiedzialnych za przewodzenie dźwięku.

Inny mechanizm dotyczy niedosłuchu czuciowo-nerwowego, który wiąże się z uszkodzeniem struktur ucha wewnętrznego lub dalszej drogi słuchowej. Wśród możliwych przyczyn wymienia się między innymi czynniki genetyczne, uraz akustyczny, niektóre choroby, ototoksyczność leków oraz zaburzenia dotyczące nerwu słuchowego.

U nastolatków szczególne znaczenie może mieć również nadmierna ekspozycja na hałas. Narząd słuchu jest najbardziej narażony na uszkodzenia przy działaniu zbyt wysokich poziomów dźwięku, zwłaszcza gdy ekspozycja jest częsta i długotrwała. Dotyczy to nie tylko osób pracujących w hałasie. Źródłem intensywnego dźwięku mogą być również koncerty, wydarzenia sportowe, głośne imprezy oraz słuchanie muzyki przez słuchawki.

Warto pamiętać, że przyczyna problemu nie zawsze jest oczywista. Dwa nastolatki z podobnymi objawami mogą mieć zupełnie inne źródło problemu. Dlatego nie powinno się rozpoznawać przyczyny niedosłuchu wyłącznie na podstawie obserwacji czy prostego testu wykonywanego w domu.

Sprawdź: Kim jest audiolog i jakie badania wykonuje?

Czy słuchawki i głośna muzyka mogą powodować niedosłuch?

Tak, nadmierna ekspozycja na głośne dźwięki może prowadzić do uszkodzenia słuchu. Jest to szczególnie istotne w przypadku nastolatków, którzy często korzystają ze słuchawek podczas słuchania muzyki, oglądania filmów, grania lub prowadzenia rozmów. Problemem nie jest samo używanie słuchawek, ale przede wszystkim połączenie zbyt wysokiego poziomu głośności z długim i częstym czasem słuchania.

Znaczenie ma również rodzaj miejsca, w którym nastolatek korzysta ze słuchawek. Jeżeli wokół panuje duży hałas, może on zwiększać głośność, aby zagłuszyć dźwięki otoczenia. W ten sposób ucho jest narażone na jeszcze większą ekspozycję akustyczną. Podobne znaczenie może mieć przebywanie przez dłuższy czas na koncertach lub innych wydarzeniach, podczas których poziom dźwięku jest bardzo wysoki. Problem nadmiernej ekspozycji na hałas, w tym związanej z głośnym słuchaniem muzyki i korzystaniem ze słuchawek, jest wskazywany jako istotny czynnik ryzyka uszkodzeń słuchu.

Uszkodzenie słuchu związane z hałasem może początkowo dotyczyć przede wszystkim wyższych częstotliwości. Oznacza to, że pierwsze zmiany mogą nie powodować wyraźnego wrażenia, że nastolatek „gorzej słyszy”. Może natomiast pojawić się większy problem ze zrozumieniem mowy w hałasie, rozpoznawaniem niektórych głosek czy odbieraniem szczegółów dźwięku. Właśnie dlatego samodzielna ocena słuchu może być niewystarczająca.

W profilaktyce ważne jest ograniczanie czasu spędzanego w bardzo głośnym środowisku, unikanie niepotrzebnego zwiększania głośności oraz robienie przerw od słuchania. Jeżeli po koncercie, długim słuchaniu muzyki lub przebywaniu w hałasie pojawiają się szumy uszne albo wyraźnie gorsze słyszenie, nie należy tego ignorować.

Dowiedz się więcej: Dzwonienie w uszach – z czego może wynikać?

Niedosłuch u nastolatka a infekcje, urazy i inne czynniki

Infekcje i choroby uszu mogą mieć istotny wpływ na słyszenie. U nastolatka niedosłuch może pojawić się na przykład w związku ze stanem zapalnym ucha lub zaburzeniami dotyczącymi ucha środkowego. W takich przypadkach pogorszenie słuchu może być czasowe albo utrzymywać się dłużej, zależnie od przyczyny i przebiegu choroby.

Podczas diagnostyki warto powiedzieć specjaliście o przebytych zapaleniach uszu, problemach z wysiękiem, operacjach ucha czy innych dolegliwościach dotyczących narządu słuchu. Istotne są również informacje dotyczące urazów głowy. Takie pytania powinny być częścią dokładnego wywiadu z pacjentem.

Znaczenie mogą mieć także urazy akustyczne, czyli uszkodzenia związane z działaniem bardzo intensywnego dźwięku. Mogą wystąpić po nagłym kontakcie z wyjątkowo głośnym dźwiękiem, ale problem może być również związany z wielokrotną ekspozycją na hałas. W przypadku młodych osób źródłem takiej ekspozycji mogą być między innymi koncerty, imprezy, głośna muzyka czy niektóre aktywności rekreacyjne.

Wejdź na: Jak dbać o słuch?

Wśród możliwych przyczyn niedosłuchu czuciowo-nerwowego znajdują się również niektóre choroby, czynniki genetyczne, zaburzenia autoimmunologiczne oraz działanie leków o właściwościach ototoksycznych. Nie oznacza to, że każdy nastolatek przyjmujący określony lek jest zagrożony utratą słuchu. W przypadku leczenia farmakologicznego zawsze należy jednak stosować się do zaleceń lekarza i informować go o pojawieniu się nowych objawów dotyczących słuchu.

Nie można również wykluczyć sytuacji, w której niedosłuch jest związany z przyczyną obecną od wcześniejszych etapów życia. Niektóre problemy ze słuchem mogą ujawnić się dopiero wtedy, gdy wymagania dotyczące słyszenia stają się większe. Nastolatek może wcześniej radzić sobie z niewielkim ubytkiem, a dopiero w szkole lub podczas rozmów w grupie zauważyć, że trudniej jest mu zrozumieć mowę.

Kiedy z nastolatkiem warto zgłosić się na badanie słuchu?

Badanie słuchu warto wykonać zawsze wtedy, gdy pojawiają się powtarzające się sygnały sugerujące pogorszenie słyszenia. Nie należy czekać, aż problem stanie się bardzo wyraźny. Im wcześniej zostanie ustalone, czy rzeczywiście występuje niedosłuch, tym łatwiej odpowiednio pokierować dalszą diagnostyką.

Szczególnie ważna jest sytuacja, gdy nastolatek nagle zaczyna gorzej słyszeć jednym lub obojgiem uszu. Niepokój powinny wzbudzić również szumy uszne, uczucie zatkania ucha, problemy ze zrozumieniem mowy, częste proszenie o powtórzenie wypowiedzi oraz wyraźna potrzeba zwiększania głośności urządzeń.

Warto także rozważyć kontrolne badanie słuchu, jeżeli nastolatek regularnie przebywa w hałasie lub często korzysta ze słuchawek przy dużej głośności. Dotyczy to również młodych osób, które uczestniczą w koncertach, grają na instrumentach lub mają inne regularne źródła ekspozycji na intensywny dźwięk.

Podczas wizyty specjalista może zebrać szczegółowy wywiad i dobrać odpowiednie badania. W zależności od sytuacji stosuje się między innymi audiometrię tonalną, badania słuchu mowy oraz inne metody oceny funkcjonowania narządu słuchu. Ważne jest, aby badanie było wykonane w odpowiednich warunkach i przy użyciu właściwie przygotowanego sprzętu.

Sprawdź również: Protetyk słuchu – kim jest i czym się zajmuje?

Nie warto opierać się wyłącznie na internetowych testach słuchu. Ich wiarygodność może być ograniczona między innymi przez brak odpowiedniej kalibracji całego układu pomiarowego. W przypadku rzeczywistych podejrzeń niedosłuchu potrzebna jest profesjonalna ocena słuchu.

Jeżeli badanie słuchu wykaże niedosłuch, kolejnym krokiem jest ustalenie jego charakteru i możliwej przyczyny. W zależności od wyniku nastolatek może zostać skierowany do lekarza odpowiedniej specjalności albo na dalszą diagnostykę. Sam fakt stwierdzenia pogorszenia słuchu nie oznacza więc automatycznie konieczności stosowania aparatu słuchowego. Najpierw należy ustalić, z czego wynika problem i jakie postępowanie będzie odpowiednie.

Niedosłuch u nastolatka może mieć wiele przyczyn

Do możliwych czynników należą między innymi choroby i infekcje uszu, uwarunkowania genetyczne, urazy, urazy akustyczne, niektóre choroby i leki, a także regularna ekspozycja na zbyt głośne dźwięki. Szczególne znaczenie ma obecnie sposób korzystania ze słuchawek oraz częsty kontakt z głośną muzyką.

Problemy ze słuchem nie zawsze są od razu oczywiste. Nastolatek może dobrze słyszeć w spokojnym pomieszczeniu, a jednocześnie mieć trudności ze zrozumieniem rozmowy w hałasie. Dlatego powtarzające się problemy ze słyszeniem, szumy uszne, jednostronne pogorszenie słuchu czy konieczność ciągłego zwiększania głośności powinny być sygnałem do wykonania badania.

W przypadku podejrzenia niedosłuchu nie warto diagnozować problemu wyłącznie na podstawie obserwacji lub prostych testów internetowych. Profesjonalne badanie pozwala określić, czy rzeczywiście występuje ubytek słuchu, jakiego jest rodzaju i czy wymaga dalszej diagnostyki. Wczesne wykrycie problemu daje możliwość odpowiedniego postępowania i ograniczenia jego wpływu na codzienne funkcjonowanie nastolatka.